छ वर्षअघि बेइजिङमा नेपाली कलाकार अर्निकोले बनाएको सेतो डागोबा रहेको मियाओइङ मन्दिरको भ्रमण गर्दा केही समर्पित भक्तजनहरूबाहेक मन्दिरमा विरलै दर्शनार्थीहरू आउने गर्थे। विगतमा अनगिन्ती रीतिरिवाज र मेलाहरू हुने गरेको एक समयको हलचल भएको मन्दिर बेइजिङमा बसोबास गर्नेहरूका बीचमा पनि टाढा भएको थियो। हाम्रा धेरैजसो साथीहरू र सहकर्मीहरूले बेइजिङमा हाम्रो समयमा यसको प्रवर्द्धन गर्नको लागि अथक प्रयास गरेपछि मियाओइङ मन्दिरको भ्रमणको क्रममा हामीलाई फोटोहरू पठाउनुहुन्थ्यो।

 

यद्यपि, 2023 मा, जब हामी मियाओइङमा आइपुग्यौं, हामीलाई मन्दिर प्रवेश गर्न लाइनमा पर्खिरहेका विभिन्न उमेर समूहका चिनियाँ आगन्तुकहरूको पर्याप्त भीडले स्वागत गर्यो। नेपाली राहदानी धारकहरूको लागि, प्रवेश नि:शुल्क रहन्छ, र त्यहाँ कुनै लाम छैन: यदि तपाईं चाहनुहुन्छ भने सानो विशेषाधिकार। मन्दिरको प्रवेशद्वारमा एक विस्तृत प्रदर्शनी राखिएको छ जसले सेतो डगोबा मन्दिरको स्थापनाको 750 वर्षलाई जनाउँछ। नेपाल–चीन कार्यकारी परिषद्ले मूल रूपमा प्रस्तुत गरेको अरनिको चित्रकथा पुस्तकबाट टाँसिएका अरनिकोको जीवनका स्केच गरिएका कथाहरूको पूरै कोठा समावेश गर्न यो प्रदर्शनी निकै सोचनीय थियो।

 

मन्दिर परिसर भित्रको नयाँ स्मारिका पसलमा ग्राहकहरुको भीड थियो । हामीलाई अचम्म लाग्दो रहेछ, आफूलाई नेपाली भाषा सिकाउँदै आएका स्टोरका प्रबन्धक हु जियुले अरनिकोको जरा पत्ता लगाउने आफ्नो रुचिको बारेमा भावुक भई बताउनुभयो । अरनिकोको इतिहास र नेपाल–चीनबीचको आदानप्रदानलाई समेट्ने साँस्कृतिक सम्पदाको खोजी गर्न हुको चाँडै नेपाल आउने इच्छा छ । मियाओइङ मन्दिरले पहिले कहिल्यै यस्तो जीवन्त महसुस गरेको थिएन।

 

 

मियाओइङ मन्दिरको हलको छतमा रञ्जना लिपि चित्रित।

यो मन्दिर बेइजिङमा अवस्थित छ, जुन अन्य दक्षिणी चिनियाँ सहरहरूको तुलनामा भौगोलिक रूपमा नेपालबाट टाढा छ। कसैले तर्क गर्न सक्छ कि नेपालले दक्षिण एसियाका अन्य देशहरूसँग भन्दा बेइजिङसँग धेरै समृद्ध संस्कृति र इतिहास साझा गरेको छ। तर, बेइजिङमा हाम्रो संस्कृतिको चेतना जगाउने कुरामा नेपाली पक्षबाट भने निकै कम प्रयास भएको छ ।

 

हामी अझै पनि हाम्रो तर्फबाट पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न चिनियाँहरूमा निर्भर छौं। मियाओइङ मन्दिरमा भएको नेपाल–चीन सहयोग प्रदर्शनीलाई तीनवटा एजेन्सीले प्रायोजन गरेका थिए, जसमा सबै चिनियाँ निकायले प्रदर्शनी बोर्डमा उल्लेख छ। मियाओइङ मन्दिरले वरपरका क्याफे र सेतो डागोबाको तस्विर-सही दृश्यहरू भएका रेस्टुरेन्टहरूमा अनगिन्ती आगन्तुकहरू प्राप्त गर्दछ। अरनिकोको मूर्तिलाई सन् २००२ को शुरुमा नेपालबाट मियाओइङ मन्दिरमा अरनिको समाजले स्वर्गीय प्रख्यात सिनोलोजिस्ट निरञ्जन भट्टराईको उपस्थितिमा ल्याएको थियो। तर, मन्दिरमा प्रवेश नगरी डगोबा पछाडिको नेपाली कलाकारको बारेमा आगन्तुकहरूलाई जानकारी हुँदैन, जुन नेपालको लागि ठूलो मिस हो।