अर्को दिन मैले चन्द्रकान्त पौडेललाई नेपालको मध्यपश्चिम पहाडी जिल्ला बागलुङ जिल्ला प्रशासनले पक्राउ गरेको खबर फेसबूकमा हेरे । काठमाडौं लगायतका संस्कृत स्कुल कलेजमा पढेका र पुजारी ब्राह्मण परिवारका ती युवकले केही समयदेखि आफ्ना हजुरबुवाले स्थापना गरेको स्थानीय श्री मुक्तिनाथ वेद विद्याश्रम संस्कृत मठमा दलित बालबालिकालाई भर्ना गराउन अभियान चलाएका थिए । हाम्रो पालामा सबैलाई संस्कृत शिक्षा पाउने अधिकार भएकाले सेमिनरीले दलित र आदिवासी बालबालिकालाई भर्ना गर्नुपर्छ भन्ने उनको तर्क थियो ।

 

संस्कृत सेमिनारहरू सम्पूर्ण हिन्दू दक्षिण एसियामा फैलिएका छन्, जहाँ पुरोहित जाति ब्राह्मणहरूका छोराछोरीहरू प्रायः नि:शुल्क कोठा र बोर्डको साथ पुजारी र संस्कृत विद्वान बन्नको लागि शिक्षित हुन्छन्। यी विद्यालयहरू र तिनीहरूका होस्टलहरू परोपकारी संस्थाहरू र सरकारहरूद्वारा वित्त पोषित छन्। पुरोहित ब्राह्मण केटाहरू, प्रायः ग्रामीण क्षेत्रका गरिब परिवारका केटाहरू, नेपाल र भारतभरि टाढा टाढाबाट आएर स्नातक नहुञ्जेल नि:शुल्क शिक्षा पाउँछन्। कोहीले माध्यमिक शिक्षा पूरा गरेपछि पुजारी पेशालाई पछ्याउँछन् तर धेरैले कलेज स्नातकको बराबरी र वेद, आयुर्वेद, ज्योतिष, व्याकरण आदि जस्ता विभिन्न शास्त्रीय संस्कृत डिग्रीहरूमा विशेषज्ञता हासिल गर्न जान्छन्।